Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Brzozowie

Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie organizacji pracy i stanowisk pracy w sposób zabezpieczający pracowników przed zagrożeniami wypadkowymi oraz oddziaływaniem czynników szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia.

Czynniki szkodliwe w środowisku pracy:

Czynniki chemiczne - czynniki, które z uwagi na swoje właściwości fizykochemiczne lub oddziaływanie na człowieka oraz sposób, w jaki są stosowane lub obecne w miejscu pracy, mogą stwarzać ryzyko dla bezpieczeństwa lub zdrowia pracowników. Są to czynniki chemiczne oraz pyły, dla których ustalono wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń.

Czynniki szkodliwe fizyczne - obejmują hałas i hałas ultradźwiękowy, drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne i drgania o ogólnym działaniu na organizm człowieka, mikroklimat, promieniowanie optyczne, pole elektromagnetyczne.

Czynniki biologiczne - obejmują mikro i makroorganizmy mogące wywoływać choroby zawodowe (choroby zakaźne oraz alergiczne). Są nimi, m.in.: bakterie, wirusy, pasożyty, grzyby.

Czynniki rakotwórcze - właściwość czynnika chemicznego, fizycznego lub biologicznego, warunkująca wywołanie nowotworów u ludzi lub zwierząt.
 

Wykaz NDS i NDN czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy zawarty jest w załącznikach Rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2018 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy(Dz. U. z 2018 r., poz. 1286).

Najwyższe dopuszczalne stężenie (NDS)- wartość średnia ważona stężenia, którego oddziaływanie na pracownika w ciągu 8-godzinnego dobowego i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy, określonego w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, przez okres jego aktywności zawodowej nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń.

Najwyższe dopuszczalne natężenie (NDN)- najwyższe dopuszczalne natężenie fizycznego czynnika szkodliwego dla zdrowia ustalone jako poziomy ekspozycji odpowiednio do właściwości poszczególnych czynników, których oddziaływanie na pracownika w okresie jego aktywności zawodowej nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń

Najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe (NDSCh)- wartość średnia stężenia, które nie powinno spowodować ujemnych zmian w stanie zdrowia pracownika, jeżeli występuje w środowisku pracy nie dłużej niż 15 minut i nie częściej niż 2 razy w czasie zmiany roboczej, w odstępie czasu nie krótszym niż 1 godzina.

Najwyższe dopuszczalne stężenie pułapowe (NDSP)- wartość stężenia, która ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia pracownika nie może być w środowisku pracy przekroczona w żadnym momencie.


 

Czynnik uciążliwy nie stanowi zagrożenia dla życia lub zdrowia człowieka, lecz przez nadmierne zmęczenie czy tylko złe samopoczucie utrudnia pracę lub przyczynia się do obniżenia zdolności do wykonywania pracy czyli wpływa na zmniejszenie wydajności np.: znaczne obciążenie organizmu wysiłkiem fizycznym statycznym i dynamicznym czy umysłowym, wymuszona pozycja ciała, obciążenie narządu wzroku powodowane niedostatecznym czy nieprawidłowym oświetleniem, praca monotonna, o wymuszonym tempie czy polegająca na wykonywaniu ruchów monotypowych, praca zmianowa, odczuwalny mikroklimat gorący, zimny, zbyt wilgotny czy zbyt suchy, sytuacje stresogenne, np. mobbing.

POMIARY ŚRODOWISKA PRACY

Podstawa prawna

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. z 2011, nr 33, poz.166).

Pracodawca jest zobowiązany:

  • wykonać badania i pomiary czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy, nie później niż w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności,

  • przechowywać wyniki badań i pomiarów  przez okres 3 lat, licząc od daty ich wykonania,

  • informować pracowników narażonych na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy o aktualnych wynikach badań i pomiarów, udostępniać te wyniki oraz wyjaśniać ich znaczenie,

  • prowadzić na bieżąco rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy,
    wpisywać na bieżąco wyniki badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia do karty badań i pomiarów,


     

 Badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy wykonują laboratoria akredytowane na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r o systemie oceny zgodności (Dz.U. z 2019 r., poz. 155).

W przypadku braku laboratorium akredytowanego  badania lub pomiary określonego czynnika mogą wykonać:

  1. laboratoria szkół wyższych, instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk lub instytutów badawczych, które prowadzą badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i mają wdrożony system zapewnienia jakości,

  2. laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Wojskowej Inspekcji Sanitarnej i Państwowej Inspekcji Sanitarnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji - jeżeli mają wdrożony system zapewnienia jakości,

  3. laboratoria prowadzone przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne, które uzyskały certyfikat kompetencji w zakresie wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, dysponujące aparaturą do badań i pomiarów tych czynników, która podlega udokumentowanemu nadzorowi metrologicznemu obejmującemu okresowe wzorcowania lub sprawdzania i konserwację.

 

Rodzaj czynnika   

Częstotliwość badań i pomiarów środowiska pracy

Szkodliwy dla zdrowia czynnik chemiczny lub pył*

co najmniej raz na dwa lata

jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do 0,5 wartości NDS

co najmniej raz w roku

jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości NDS

warunek odstąpienia od badań i pomiarów

jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów  wykonanych w odstępie co najmniej dwóch lat nie przekroczyły 0,1 wartości NDS

Pył zawierający azbest

co najmniej raz na trzy miesiące

 niezależnie od krotności wartości NDS 

co najmniej raz na sześć miesięcy

 jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów nie przekroczyły 0,5 wartości NDS

warunek odstąpienia od badań i pomiarów

 jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów wykonanych w odstępie co najmniej sześciu miesięcy, nie przekroczyły 0,1 wartości NDS

Czynniki o działaniu rakotwórczym lub mutagennym

co najmniej raz na trzy miesiące

 jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,5 wartości NDS

co najmniej raz na sześć miesięcy 

 jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,1 do 0,5 wartości NDS

warunek odstąpienia od badań i pomiarów

 jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów wykonanych w odstępie co najmniej sześciu miesięcy, nie przekroczyły 0,1 wartości NDS

Mikroklimat zimny lub gorący

 raz na rok   

niezależnie od krotności wartości NDN

raz na dwa lata

jeżeli podczas dwóch ostatnich badań wartości wskaźników mikroklimatu nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy

Hałas, hałas ultradźwiękowy drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne lub drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm człowieka

 co najmniej raz na dwa lata

jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czynnika powyżej 0,2 do 0,5 wartości  NDN

 co najmniej raz na rok

 jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czynnika powyżej 0,5 wartości NDN

warunek odstąpienia od badań i pomiarów

 jeżeli  podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów wykonanych w odstępie dwóch lat, natężenie czynnika nie przekraczało 0,2 wartości NDN

*z wyjątkiem czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym
NDS – najwyższe dopuszczalne stężenie
NDN – najwyższe dopuszczalne natężenie